Blandy’s 200 jarige jubileum proeverij
De meest indrukwekkende serie Madeira’s ooit door de familie op één proeverij bijeen gebracht.

Er zijn weinig wijnen die zo ondergewaardeerd zijn in Nederland als Madeira. Het rijke, verleidende, zwoele en toch verfrissende karakter zou veel wijnliefhebbers aan kunnen spreken als men bekend zou zijn met de kwaliteit en smaak van goede Madeira.

Op 23 september heb ik het genoegen mogen hebben om op Madeira bij de Madeira Wine Company de grote jubileum proeverij van het leidende huis, Blandy’s te mogen mee maken.

De unieke en magnifieke proeverij in de Lodges van Blandy’s in Funchal overspande 183 jaar en zeven generaties Blandy’s. De proeverij werd begeleid door Michael Blandy (CEO Blandy Corporation), Chris Blandy (CEO MWC) en Francisco Albuquerque (hoofd wijnmaker).

Tijdens mijn bezoek heb ik het genoegen gehad om naast de grote Jubileum Proeverij ook nog een kleine privé proeverij mee te mogen maken.

Onderstaand beide proeflijsten :

Privé proeverij :
Blandy’s Colheita Sercial 2001
Blandy’s Colheita Verdelho 2000
Blandy’s Colheita Bual 1993
Blandy’s Vintage Bual 1980
Blandy’s Vintage Terrantez 1899
Blandy’s Solera Verdelho 1870
Grabham’s Verdelho 1822

Jubileum Proeverij :
Blandy’s Colheita Malmsey 1994
Blandy’s Vintage Malmsey 1985
Blandy’s Vintage Terrantez 1976
Blandy’s Vintage Bual 1968
Blandy’s Vintage Sercial 1966
Blandy’s Vintage Bastardo 1954
Blandy’s Vintage Malmsey 1954
Blandy’s Vintage Sercial 1950
Blandy’s Vintage Bual 1920
Blandy’s Vintage Sercial 1910
Blandy’s Vintage Bual 1874
Blandy’s Solera Bual 1811

Klik hier voor de proefnotities.

Geschiedenis en achtergrond

Op het eiland Madeira zijn ongeveer 1500 geregistreerde wijnboeren en vandaag de dag nog slechts 8 producenten waarvan de Madeira Wine Company (MWC) de grootste is. The MWC is goed voor meer dan de helft van alle export van gebottelde Madeira. Een grote prestatie in een wereld waar versterkte wijnen (Port, Sherry en Madeira) het lastig hebben om nieuwe doelgroepen te vinden.

MCW is een product van fusies en overnames en bestaat uit de volgende huizen: Blandy’s, het vlaggenschip van de groep, Cossart & Gordon, Leacocks en Miles. Blandy’s is vernoemd naar de rijke handels familie Blandy, opgericht in 1811, door John Blandy.
In het boek van Michael Blinney, The Blandy’s of Madeira 1811-2011 wordt mooi beschreven hoe de familie door twee eeuwen heen oorlogen, natuurrampen, door ziektes vernietigde wijngaarden en zelfs de Portugese revolutie door middel van overnames, fusies en diversificatie en het opkopen van voorraden heeft overleefd.

Als voorbeeld van het overlevingsinstinct van de familie is de geschiedenis van Charles Ridpath Blandy interessant. Hij heeft in 1852 een gigantische voorraad Madeira aangekocht van Engelse handelaren die tijdens een Oidium epidemie het eiland ontvluchte. Bij zijn dood in 1879 verteld Blinny in zijn boek dat de firma’s voorraad geschat werd op 5000 pipes (ongeveer 3 miljoen flessen!) met een toenmalige waarde van ongeveer £ 200.000, Financieel gezien hebben deze aankopen het bedrijf bijna aan de afgrond gebracht maar uiteindelijk heeft deze voorraad, gebotteld onder de Blandy’s naam de reputatie niet alleen van Blandy’s maar van Madeira als geheel gevestigd.

Na een aantal overnames en fusies is begin in de jaren 20 van de vorige eeuw de Madeira Wine Association – het huidige MWC ontstaan.

De familie heeft in 1989 een meerderheid van de aandelen verkocht aan de Symington Group uit Oporto (de eigenaren van o.a. de beroemde Port Shippers Grahams, Dow’s, Warre en Smith & Woodhouse) Enkele maanden geleden heeft de familie echter het grootste gedeelte van de aandelen van de Symingtons in goede vriendschap terug kunnen kopen en hebben de volledige controle over de MWC terug gekregen.

Beknopte uitleg over de stijlen van Madeira.

De meest aangeplante druif voor Madeira is de rode variëteit Tinta Negra, meer dan de helft van de totale aanplant op Madeira is Tinta Negra. Deze variëteit wordt voornamelijk gebruik voor de productie van bulkwijnen tot en met gebottelde ‘basis’ Madeira en blends. Bulk wijn of wijn voor industriële toepassingen is in volume veruit de grootste hoeveelheid dat het eiland verlaat. Deze bulkwijnen worden in de voedselindustrie gebruikt, bijvoorbeeld voor sauzen of keuken Madeira. Voor gebottelde Madeira’s moet je vooral denken blends, zoals bv de Rainwater, Duke of Clarrence of jonge gelagerde wijnen als een 3 of 5 jaar oude Madeira.

De 4 ‘grote’ witte druiven zijn Sercial (stijl : Dry), Verdelho (stijl: medium dry), Bual (stijl: medium rich) en Malmsey (stijl: rich). Zeldzame variëteiten : Terrantez, Moscatel en Bastardo.

Enkele types Madeira

Aged: bijvoorbeeld 5,10,15,20,30 of over 40 years old

Colheita: Wijn van hoge kwaliteit, minimaal 5 jaar gelagerd, van 1 jaargang, druivensoort dient vermeld te worden op het etiket en de wijn moet ook voor 100% van genoemde druivensoort gemaakt zijn. Solera : Wijn van één jaargang vormt de basis. 10% mag per jaar gebotteld worden waarna een zelfde hoeveelheid wijn van dezelfde kwaliteit weer aan het vat toegevoegd dient te worden.
Dit proces mag over een periode van maximaal 10 jaar 10 keer herhaald worden. De uiteindelijke overgebleven voorraad dient gebotteld te worden en mag na max 10 jaar niet meer op vat blijven.

Vintage: Wijn van uitzonderlijke klasse, geproduceerd van de traditionele druivensoorten van één oogst, 100% van de op de fles vermelde druivensoort en minimaal 20 jaar gelagerd op vusten.

Productie proces:

Het gaat te ver om het gehele productie proces vanaf het moment van oogst tot de uiteindelijk botteling hier uit te leggen. Daarom zal ik mij beperken tot een korte uitleg over het ontstaan van Madeira en een korte uitleg over de verwarmde lagering die Madeira haar specifieke smaak geeft.

Het Eiland Madeira is in 1419 ontdekt door Joao Goncalves Zarco en vanaf de eerste kolonisatie zijn er druivenstokken aangeplant. Oorspronkelijk werden hier normale ‘stille’ wijnen van gemaakt. Echter ontdekte men in de 17e eeuw, toen export van wijnen naar het Caraibisch gebied op gang kwam dat wijnen die na een reis naar het Caraibisch gebied terug kwamen op Madeira veranderd waren door invloed van de hoge tropische temperaturen tijdens de reis. Men ontdekte dat de wijn in kwaliteit significant verbeterd waren. Na deze ontdekking is men wijn bewust naar het Caraibisch gebied gaan sturen in de ruimen van schepen om de kwaliteit te verbeteren. Dit type wijn werd ‘Vinho da Roda’ (retourwijnen) genoemd en was in die tijd al zeer geroemd en gezocht.

Pas in de 18e eeuw heeft men het ‘Estufagem’ proces en de versterking, ‘fortificatie’, van de wijnen ontwikkeld. En is de Madeira ontstaan zoals wij deze tegenwoordig kennen.

Het Estufagem en Canteiro proces

De verwarming van de versterkte wijnen, zoals eerder beschreven ontdekt bij wijnen die door de tropen waren vervoerd geeft Madeira haar specifieke karakter.

Estufagem: Na de oogst, vinificatie en versterking (toevoeging van een blanke wijnalcohol tijdens de vergisting zodat de vergisting gestopt wordt en de gewenste hoeveelheid restsuiker in de wijn bewaard blijft) wordt de jonge wijn in grote tanks gepompt, deze tanks, Estufa’s genaamd.
Dit zijn meestal roestvrij stalen of betonnen tanks met een volume van 20.000 tot 100.000 liter.
De tanks zijn uitgerust met verwarmingselementen die door de tanks heen lopen. Gedurende 3 maanden wordt de wijn in deze tanks verwarmd tot 40 tot 55 graden. De tanks worden nooit volledig gevuld en officieel verzegeld. Dit proces zorgt voor de specifieke oxidatie waardoor Madeira haar specifieke karakter krijgt.

Tijdens het oxidatie proces worden de tanks regelmatig ‘geroerd’ om te zorgen dat de wijn een gelijkmatige temperatuur houd en het oxidatieproces zo gelijkmatig mogelijk verloopt.
Na de verplichte 3 maanden wordt het zegel verwijderd en kan de temperatuur langzaam verlaagd worden. Dit kan 3 tot 4 weken duren.

Hierna worden de wijnen geklaard (gefilterd) en laat men de wijnen 6 maanden en een jaar op ‘koude’ tanks rusten voordat men overgaat tot botteling.

Canteiro: Bij het Canteiro systeem worden de wijnen na versterking op houten vaten gelagerd. De inhoud van de vaten varieert tussen de 300 en 650 liter maar er zijn zelfs producenten die vaten van 2500 liter gebruiken.

Deze vaten zijn oud tot zeer oud en worden slechts gebruikt als opslagmiddel. Op Madeira gebruikt men geen nieuwe vaten, men wil geen interactie tussen het vat en de wijn.

Bij Blandy’s heeft men zelfs 4 kuipers in dienst die de oude vaten onderhouden en repareren.

De vaten worden niet helemaal afgevuld en officieel verzegeld. Vervolgens worden de wijnen in de Lodges opgeslagen, vaak op zolder of boven de ruimtes waar de Estufa’s staan. Doordat er geen verwarmingselementen gebruikt worden verloopt de oxidatie in de vaten langzamer en dus ook langer dan met het Estufagem systeem. De wijn dient dan ook minimaal 3 jaar gelagerd of zelfs minimaal 5 jaar (onder strenge wettelijke voorwaarden) te worden om het oxidatie proces volbrengen. Doordat er tijdens de lagering en hoge temperatuur wijn uit de vaten verdampt (gemiddeld tussen de 4 en 5% per jaar) heeft men altijd een aantal kleine vaatjes paraat om de grote vaten te kunnen bijvullen.

Het canteiro systeem wordt gebruikt voor alle nobele witte druiven Sercial, Verdelho, Bual, Malmsey, de zeldzame Terrantez en ook voor de allermooiste wijnen van Tinta Negra.

Door het oxidatie proces worden suikers in de wijn gekaramelliseerd, zuren gestabiliseerd en ontstaan de specifieke oxidatieve tonen in smaak en geur. Het primaire fruit karakter van de jonge wijn verdwijnt en oxidatieve en rijpe tonen komen naar voren, zoals tonen van o.a. gedroogd fruit, karamel, kruiden en chocolade.

Klik hier voor een fotoimpressie van dit bezoek.

Klik hier voor een
fotoimpressie van dit bezoek.